Wat onderzoek wel en niet zegt over ashwagandha

Ashwagandha is een kruid waarvan extracten worden verkocht als supplement. De werking hangt mogelijk af van het onderzochte product en de groep deelnemers; resultaten uit kleine studies zijn daarom niet automatisch van toepassing op iedereen of op elk supplement. Hieronder lees je wat klinisch onderzoek tot nu toe meldt, welke bijwerkingen en interacties bekend zijn en wat je kunt controleren voordat je het gebruikt.

Waarvoor wordt ashwagandha onderzocht?

Ashwagandha (Withania somnifera) wordt vaak aangeboden met claims rond stress, ontspanning en slaap. Onderzoekers hebben deze toepassingen bij mensen getest, maar het bewijs is niet hetzelfde als bewijs dat het kruid een aandoening behandelt of dat elk product hetzelfde effect heeft.

Een meta-analyse uit 2024 bundelde negen gerandomiseerde onderzoeken naar stress en angst, met in totaal 558 deelnemers. De auteurs vonden verbeteringen op enkele gemeten stress- en angstscores en op cortisol, een hormoon dat onder meer bij stress betrokken is. De onderzoeken gebruikten verschillende preparaten; de review meldt ook dat meer informatie nodig is over langdurig gebruik. De resultaten zijn dus geen garantie voor een persoonlijk effect. (De meta-analyse in PubMed)

Wat laten de studies over slaap zien?

Een systematische review en meta-analyse uit 2021 bekeek vijf gerandomiseerde onderzoeken met samen 400 deelnemers. Daarin was er een bescheiden verbetering van slaapuitkomsten, maar de onderzoekers wezen erop dat gegevens over ernstige bijwerkingen en langdurige veiligheid beperkt waren. Ook hier gaat het om onderzochte extracten en specifieke onderzoeksomstandigheden, niet om een bewezen werking van ieder potje ashwagandha. (De slaapreview in PubMed)

De Amerikaanse NCCIH beoordeelt het bewijs genuanceerd: sommige preparaten kunnen mogelijk helpen bij stress of slapeloosheid, maar voor andere toepassingen is onvoldoende bewijs. Studies verschillen in de gebruikte producten en zijn vaak klein. Dat maakt het lastig om te bepalen welk extract, voor wie en onder welke omstandigheden een mogelijk effect heeft. (NCCIH over bewijs en veiligheid)

Welke bijwerkingen en risico’s zijn bekend?

Mogelijke bijwerkingen zijn slaperigheid en maag-darmklachten, zoals maagklachten, diarree of braken. Er zijn ook zeldzame meldingen van leverschade in verband met ashwagandhasupplementen. Stop met gebruiken en neem contact op met een arts bij klachten die kunnen passen bij leverschade, zoals geelzucht of donkere urine.

Volgens NCCIH is gebruik tijdens de zwangerschap af te raden en wordt gebruik tijdens borstvoeding afgeraden. De organisatie noemt ook mogelijke wisselwerkingen met onder meer schildkliermedicatie, kalmerende middelen, medicijnen tegen hoge bloeddruk of diabetes, anti-epileptica en immunosuppressiva. Bij een schildklier- of auto-immuunziekte, een geplande operatie of medicijngebruik: overleg vooraf met arts of apotheker.

Wat controleer je voordat je een supplement kiest?

Bekijk op het etiket welke plantendelen en welk type extract zijn gebruikt, hoeveel er per portie in zit en welke andere ingrediënten zijn toegevoegd. Onderzoeksresultaten voor één extract zijn niet automatisch overdraagbaar naar een ander product. Een hogere hoeveelheid is bovendien niet vanzelf effectiever of veiliger.

Volg de aanwijzingen op de verpakking en combineer niet zomaar meerdere supplementen met dezelfde ingrediënten. Er is geen algemeen vastgestelde dosering die op basis van de genoemde onderzoeken voor iedereen geldt. Wie wil nagaan hoe supplementen in een dagelijkse routine passen, kan ook lezen over supplementen verstandig gebruiken.

Wanneer vraag je advies?

Gebruik ashwagandha niet om medische zorg uit te stellen of voorgeschreven medicatie te vervangen. Bespreek het eerst met je apotheker of huisarts als je medicijnen gebruikt, zwanger bent, borstvoeding geeft of een aandoening hebt. Neem bij aanhoudende klachten contact op met je huisarts; bij een mogelijke bijwerking kan je apotheker helpen beoordelen wat verstandig is.