REM-slaap is geen score die je elke nacht hoeft na te jagen

REM staat voor rapid eye movement: snelle oogbewegingen die tijdens deze slaapfase optreden. Je hersenen zijn dan actief, terwijl je spieren tijdelijk grotendeels ontspannen. REM-slaap keert meerdere keren per nacht terug en neemt doorgaans later in de nacht meer ruimte in. Dat maakt voldoende, ononderbroken slaaptijd belangrijker dan proberen één slaapfase afzonderlijk te sturen. Hieronder lees je wat je zelf kunt nagaan en welke stappen volgens Nederlandse slaapadviezen kunnen helpen.

Wat gebeurt er tijdens REM-slaap?

Tijdens REM-slaap bewegen je ogen snel achter gesloten oogleden en is de hersenactiviteit relatief hoog. Je spieren zijn tijdelijk grotendeels slap, waardoor je dromen meestal niet lichamelijk uitvoert. Dromen komen vaak voor in deze fase, maar kunnen ook in andere slaapfasen optreden. De uitleg van het Amerikaanse National Heart, Lung, and Blood Institute beschrijft hoe REM en non-REM elkaar gedurende de nacht afwisselen.

Je slaap bestaat dus niet uit één onafgebroken REM-periode. De precieze verdeling verschilt per persoon en nacht. Er is geen los getal dat je dagelijks moet halen om te kunnen zeggen dat je goed hebt geslapen.

Waaraan merk je of je slaap voldoende herstellend is?

Een slaaptracker kan REM-slaap schatten, maar Thuisarts waarschuwt dat je zo’n apparaat niet kunt gebruiken om je slaap betrouwbaar te meten. Een opvallende score is daarom geen diagnose. Let liever op je slaapgewoontes en op klachten zoals moeite met inslapen of overdag slecht functioneren.

Wil je patronen ontdekken, houd dan tijdelijk een eenvoudig slaapdagboek bij: noteer wanneer je naar bed gaat, wanneer je opstaat en hoe je je overdag voelt. Volgens Thuisarts’ slaapadviezen kan een slaapdagboek helpen om mogelijke oorzaken van slecht slapen te onderzoeken. Het is geen meting van afzonderlijke slaapfasen.

Welke gewoontes kunnen je nachtrust ondersteunen?

Richt je niet op het afdwingen van meer REM-slaap, maar op een regelmatig slaap-waakritme en omstandigheden die slapen makkelijker maken. Thuisarts adviseert onder meer om elke dag rond dezelfde tijd op te staan, overdag voldoende naar buiten te gaan en cafeïne in de zes uur voor het slapengaan te vermijden. Alcohol gebruiken om in slaap te vallen is geen goed alternatief: het kan de slaapkwaliteit verminderen.

Ook een vaste, rustige avondroutine kan helpen. Kies bijvoorbeeld een ontspannende activiteit en leg schermen voor het slapengaan weg als je merkt dat ze je wakker houden. Zulke gewoontes zijn geen garantie op een bepaalde REM-score; kijk of ze je slaap en functioneren overdag verbeteren. Meer over slaap, stress en energie lees je bij onderwerpen rond welzijn.

Wat kun je stap voor stap proberen?

Begin met een korte observatieperiode. Noteer je bed- en opstaantijden, cafeïnegebruik en hoe uitgerust je je overdag voelt. Kies daarna één gewoonte om aan te passen, zoals een vaste opstaantijd of minder cafeïne later op de dag. Houd die verandering een paar weken vol en kijk of je patroon of klachten veranderen.

Verander niet tegelijk allerlei dingen en laat je niet leiden door één nachtelijke meting. Als slecht slapen blijft aanhouden of je dagelijks functioneren beïnvloedt, bespreek dit dan met je huisarts. Die kan met je nagaan welke hulp past; bij gezondheidsklachten is de huisarts of apotheker een logischer aanspreekpunt dan een supplementenadvies op basis van een tracker.